محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

393

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالًا مُبِيناً . » « 1 » . - شريك قرار دادن براى خدا از هر نوع شركى كه باشد : « فَلا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ . » « 2 » . - و نام خدا را براى چيزهاى بىارزش و نالايق بردن : « وَ لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمانِكُمْ . » « 3 » . و تمام اين موارد نهى كه با خصوصيّات ذاتى بازگو شد : ( - 33 آ و 47 ب ) آمده است . ولى ما در نهايت يادآور مىشويم ، چگونه قرآن كريم به صراحت اين‌ها را بيان مىكند و خواهيم ديد كه در برابر ارزش‌هاى موضوعى اين‌ها را ابراز مىدارد كه داراى فضيلتى است در برابر ارزش‌هايى كه مشتمل بر رذيلت و خوى پستى است . توضيح اين‌كه هر نوع رفتارى كه بر خلاف قانون مقرّر و يا هرگونه نقصى در ايمان به حقايق و الا و آسمانى باشد پست است ، نه از آن جهت كه منتهى به از بين رفتن موضوع خود مىشود ، بلكه به خاطر آنكه نقايص ذيل را در پى و يا به همراه دارد : - گمراهى : « أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى فَما رَبِحَتْ تِجارَتُهُمْ وَ ما كانُوا مُهْتَدِينَ . » « 4 » . - غفلت : « وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ . » « 5 » .

--> ( 1 ) - احزاب ( 33 ) آيهء 36 ( - يك ب ) : هيچ مرد و زن باايمانى حق ندارد ، هنگامى كه خدا و پيامبرش مطلبى را لازم بدانند ، اختيارى از خودش در برابر فرمان خدا داشته باشد ، كسى كه نافرمانى خدا و پيامبرش را كند ، گرفتار گمراهى آشكارى شده است . ( 2 ) - بقره ( 2 ) آيهء 22 ، كهف / 110 ( - يك الف و يك ب ) : اكنون كه چنين است ، براى خدا شريك‌هايى قرار ندهيد و حال اين‌كه مىدانيد ! ( 3 ) - بقره ( 2 ) آيهء 224 ، مائده / 89 ، انعام / 108 ( - يك الف و 2 ب ) : خداوند را در معرض سوگندهاى خود ، قرار ندهيد ! ( 4 ) - بقره ( 2 ) آيهء 16 ، 108 ، 275 ، فاتحه / 7 ، آل عمران / 90 ، 164 ، نساء / 44 ، 60 ، 116 ، 136 ، 167 ، 176 ، مائده / 12 ، انعام / 39 ، 56 ، 116 ، 119 ، 140 ، 144 ، اعراف / 179 ، يونس / 45 ، 108 ، ابراهيم / 3 ، كهف / 104 ، مريم / 38 ، حج / 4 ، 12 ، فرقان / 42 ، 44 ، قصص / 50 ، 85 ، روم / 29 ، لقمان / 11 ، احزاب / 36 ، سباء / 24 ، يس / 62 ، زمر / 22 ، فصّلت / 52 ، شورى / 18 ، زخرف / 40 ، دخان / 5 و 32 ، نجم / 30 ، قمر / 47 ، ممتحنه / 1 ، جمعه / 2 ، ملك / 29 ، قلم / 70 ( - 31 الف و 17 ب ) : آنها كسانى هستند ، كه ( در دنيا ) هدايت را با گمراهى معاوضه كردند ، تجارت آنها سودى نداشت . ( 5 ) - اعراف ( 7 ) آيه‌هاى 179 ، 205 ( - 2 الف ) : ما بسيارى از جن و انس را براى دوزخ آفريديم ، آن‌ها قلب‌هايى دارند كه با آن درك و انديشه نمىكنند ، چشم‌هاى روشن و حقيقت‌بين دارند ، امّا با آن چهره حقايق را نمىنگرند ، با داشتن گوش سالم ، سخنان حق را نمىشنوند . اين‌ها در حقيقت هم‌چون چهارپايانند ، بلكه آن‌ها از چهارپايان گمراه‌تر و پست‌تر مىباشند . آن‌ها افراد غافل و بىخبر هستند .